Zoekplaten maken. Dit is waarom er zoveel werk in zit

Ik krijg regelmatig aanvragen voor het maken van een zoekplaat, kijkplaat of praatplaat. En dat snap ik heel goed, want dit soort illustraties zijn breed inzetbaar en spreken vaak meteen tot de verbeelding. Ze worden gebruikt voor puzzels, posters, boeken, educatief materiaal, campagnes, websites en nog veel meer.

Toch merk ik dat veel mensen zich niet altijd realiseren hoeveel werk er in zo’n afbeelding gaat zitten. Daarom neem ik je in dit artikel graag even mee achter de schermen: van de eerste losse schets op mijn iPad tot een volledig uitgewerkte vector illustratie in Adobe Illustrator.

Een zoekplaat oogt vaak speels en toegankelijk. Je ziet een vrolijk geheel, allerlei kleine scènes, grappige details en veel kleur. Maar achter die ogenschijnlijk losse wereld schuilt een intensief maakproces. Soms werk ik tot drie maanden aan één grote zoekplaat. Niet elke dag fulltime, want ik geef daarnaast ook nog twee dagen per week les als docent Mediavormgeving aan het Technova College in Ede, maar het laat wel zien: een goede zoekplaat maak je niet “even tussendoor”.

Meer dan een leuke tekening

Een goede zoekplaat is veel meer dan een afbeelding met veel poppetjes of grappige details. Het is een compleet opgebouwde wereld waarin van alles gebeurt. Vaak bestaat zo’n plaat uit tientallen scènes, die samen één logisch en aantrekkelijk geheel moeten vormen.

• Elke scène moet inhoudelijk kloppen.
• Elke situatie moet leesbaar zijn.
• De compositie moet in balans zijn.
• En het geheel moet leuk blijven om naar te kijken.

Dat betekent dat er veel meer bij komt kijken dan alleen tekenen. Er gaat ook tijd zitten in:

• Het bedenken van de opzet
• het structureren van de verschillende scènes
• Het verwerken van wensen van de opdrachtgever
• Het zoeken naar de juiste sfeer en beeldtaal
• Het uitwerken van details
• Het aanpassen en verfijnen van onderdelen
• Het technisch netjes en drukklaar opleveren van de illustratie

Een zoekplaat is dus eigenlijk een combinatie van illustreren, storytelling, compositie, vormgeving en techniek.

Mijn werkwijze: van idee tot uitgewerkte zoekplaat

Wanneer uit een offerte een samenwerking voortkomt, ga ik graag eerst met de opdrachtgever in gesprek. Dat kan op locatie, maar net zo goed online via bijvoorbeeld Microsoft Teams. Zo’n eerste gesprek is belangrijk, omdat ik dan een goed beeld krijg van het doel van de illustratie, de doelgroep en de inhoud die erin terug moet komen.

Op basis van dat gesprek en de ideeën van de opdrachtgever begin ik met het ontwikkelen van de eerste opzet.

1. Eerste opzet en schetsfase

Ik start meestal met een globale opzet. Daarbij denk ik na over de compositie en de verdeling van de verschillende scènes. De eerste ideeën schets ik digitaal, vaak in mijn schetsboek op de iPad. Dat doe ik regelmatig ’s avonds op de bank, of zelfs buiten in de tuin als het weer dat toelaat.

In deze fase is nog niet alles strak omlijnd. Juist dan ontstaat er ruimte voor inspiratie, nieuwe invalshoeken en verrassende details.

2. Bespreken van de richting

Vervolgens bespreek ik deze eerste ideeën met de opdrachtgever. Op die manier ontstaat er al vroeg een duidelijk beeld van de richting en kunnen we samen bekijken of de opzet goed aansluit bij het doel van de illustratie.

3. Digitale uitwerking

Daarna werk ik de verschillende scènes verder uit en groeit de illustratie stap voor stap uit tot één geheel. Tijdens dit proces deel ik op verschillende momenten de voortgang, zodat er ruimte blijft voor feedback en eventuele correcties.

Het is voor mij belangrijk dat er uiteindelijk een beeld ontstaat waarin de opdrachtgever zich herkent en dat ook echt doet wat het moet doen.

Van iPad-schets naar vector illustratie

Mijn zoekplaten ontstaan niet in één programma van begin tot eind. Ik gebruik juist verschillende tools, elk voor een eigen deel van het proces.

Ik begin meestal met schetsen in Procreate op de iPa. Dat werkt snel, los en intuïtief. Vervolgens werk ik delen van de tekening verder uit in Linearity Curve, waar ik vaak de zwarte lijn opbouw. Daarna kleur en verfijn ik alles in Adobe Illustrator op mijn desktop.

En dat laatste is belangrijk: mijn zoekplaten worden uiteindelijk volledig vectorieel uitgewerkt. (lees hier meer over het verschil tussen vector en pixel)

Waarom ik in vector werk

Vrijwel al mijn zoekplaten maak ik in Adobe Illustrator als vector illustratie. Dat is een arbeidsintensieve werkwijze, maar het heeft grote voordelen. Bij een zoekplaat gebeurt er namelijk veel. Soms staan er tientallen figuren, gebouwen, objecten, grapjes en kleine scènes in één beeld. Zo’n illustratie moet vaak op verschillende manieren bruikbaar zijn.

Denk bijvoorbeeld aan posters, puzzels, boekillustraties, praatplaten, educatief materiaal, websitebeeld of een interactieve toepassing.

Als zo’n plaat vectorieel is opgebouwd, kan hij veel flexibeler worden ingezet. Je kunt hem groot afdrukken, zonder dat de lijnen onscherp worden. Ook kunnen losse onderdelen makkelijker uit de illustratie gehaald worden voor andere toepassingen, zoals een animatie, flyer, website of social media-afbeelding.

Dat is dis een groot voordeel voor de opdrachtgever.

De voordelen van vector werken:

Schaalbaar zonder kwaliteitsverlies: Een illustratie kan zonder probleem klein gebruikt worden, bijvoorbeeld op 10 x 10 cm, maar ook groot, zoals op een poster of zelfs op formaat 1 x 1 meter.

Geschikt voor drukwerk én web: De illustratie kan voor allerlei toepassingen gebruikt worden zonder in te leveren op scherpte of kwaliteit.

Elementen zijn makkelijker los te gebruiken: Omdat alles vectorieel is opgebouwd, kunnen onderdelen van de illustratie relatief eenvoudig geïsoleerd worden. Handig als je later bijvoorbeeld losse elementen wilt gebruiken voor een website, animatie, folder of andere media-uitingen.

Drukklaar aan te leveren: De illustratie kan netjes worden aangeleverd conform de technische specificaties van de opdrachtgever of drukker.

Het nadeel? Vectorieel werken kost tijd. Zeker bij een grote zoekplaat. Elk figuurtje, elk raam, elk bordje, elk detail en elke lijn moet bewust worden opgebouwd. Het is dus niet zomaar een filtertje over een schets. Het is echt tekenwerk. 

Een vector zoekplaat met veel scènes, figuren en details is technisch en inhoudelijk een flinke klus. Maar het levert wel een duurzaam en veelzijdig eindresultaat op.

Waarom een zoekplaat een investering is

Als illustrator merk ik dat opdrachtgevers soms vooral het eindbeeld zien: een vrolijke, drukke plaat vol details. Wat minder zichtbaar is, is de hoeveelheid werk die daaraan voorafgaat.

Bij een grote zoekplaat werk ik niet alleen aan het tekenen zelf, maar ook aan:

• Concept en opbouw
• Overleg en afstemming
• Schetsontwikkeling
• Compositie
• Lijnwerk
• Inkleuring
• Detaillering
• Correctierondes
• Technische afwerking
• Drukklaar opleveren

Bij een zoekplaat met meerdere scènes loopt dat al snel op tot een intensief traject. Dat is ook de reden waarom dit soort werk maatwerk is en waarom een professionele zoekplaat een serieuze investering vraagt.

Maar daar staat tegenover dat je een unieke illustratie krijgt die vaak op veel verschillende manieren inzetbaar is: als puzzel, poster, boekillustratie, visueel communicatiemiddel of zelfs als basis voor animatie of interactieve toepassingen.

Ook geschikt voor puzzels

Zoekplaten lenen zich uitstekend voor puzzels. Indien gewenst kan ik ook meedenken over de praktische kant daarvan. Denk bijvoorbeeld aan:

• Het drukklaar aanleveren van de illustratie voor de puzzel
• Het opmaken van de puzzeldoos
• Het toevoegen van logo’s en andere gegevens
• Het verzorgen van de aanlevering bij de drukker

Dat scheelt de opdrachtgever vaak tijd en gedoe, omdat het hele traject dan op elkaar afgestemd blijft.

Zoekplaat, kijkplaat of praatplaat laten maken?

Of het nu gaat om een puzzel, een educatieve plaat, een poster, een boekillustratie of een communicatiemiddel voor een organisatie: een goede zoekplaat trekt aandacht en nodigt uit om langer te kijken. En juist daarin zit de kracht.

Mensen ontdekken steeds weer iets nieuws. Ze blijven kijken. Ze raken in gesprek. En de boodschap blijft beter hangen. Dat maakt een zoekplaat niet alleen leuk, maar ook effectief.

Op zoek naar een illustrator voor een zoekplaat?

Ben je op zoek naar een illustrator die een zoekplaat, kijkplaat of praatplaat voor je kan maken? Dan denk ik graag met je mee.

Ik werk graag aan illustraties die niet alleen mooi zijn om naar te kijken, maar ook echt een verhaal vertellen en breed inzetbaar zijn. Dankzij de vectoriële uitwerking zijn ze bovendien flexibel te gebruiken voor drukwerk, online toepassingen en andere media.

Wil je weten wat er mogelijk is voor jouw project? Laat je inspireren door de voorbeelden op deze pagina. Neem daarna gerust contact met me op. Samen kijken we dan hoe we van jouw idee een beeld kunnen maken waarin echt iets te ontdekken valt.

Want een goede zoekplaat is meer dan een tekening vol details.

Het is een wereld waarin je kunt verdwalen.